(30 พ.ค. 2549/ กระทรวงพาณิชย)์ - คณะทำงานร่างกฎหมายแก้ไขพระราชบัญญัติสิทธิบัตรที่มีนายบรรยง ลิ้มประยูรวงศ์ รองอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เป็นประธาน  ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นในสาระของร่างแก้ไขฯ โดยประเด็นที่มีการถกกันมากประเด็นหนึ่งคือ ในร่างแก้ไขฯใหม่นั้นได้ยกเลิกระบบการคัดค้านก่อนที่จะมีการออกสิทธิบัตร (Pre-Grant Opposition) แล้วเปลี่ยนเป็นระบบ Trial คือการคัดค้าน หรือเพิกถอนหลังจากผู้ขอสิทธิบัตรได้สิทธิบัตรแล้วเท่านั้น โดยคณะทำงานได้ชี้แจงในเอกสารประกอบการประชุมว่า เพื่อให้สอดคล้องกับหลายประเทศ สำหรับผู้ที่สนับสนุนระบบ Trial เชื่อว่าจะสามารถแก้ไขปัญหาความล่าช้าของการออกสิทธิบัตรได้ 

อย่างไรก็ตาม รศ.ดร.จิราพร ลิ้มปานานนท์  หัวหน้าหน่วยวิจัยเภสัชศาสตร์สังคม คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แย้งว่า ในส่วนของสิทธิบัตรยา ระบบการคัดค้านก่อนที่จะมีการออกสิทธิบัตร (Pre-Grant Opposition) เป็นขั้นตอนที่ดี  การที่จะให้คัดค้านหลังการออกสิทธิบัตรไปแล้วจะเป็นการเพิ่มภาระ และอาจเกิดการได้สิทธิบัตรในสิ่งที่ไม่สมควรได้ เช่น ไม่มีความใหม่

 "ในการขอสิทธิบัตรนั้น สิทธิบัตรจะได้ตั้งแต่วันที่ยื่นขอ ดังนั้น แม้กระบวนการจะล่าช้าเพื่อความรอบคอบ ผู้ขอรับสิทธิบัตรก็จะไม่ได้รับความเสียหายแต่อย่างใด  หากคำขอสิทธิบัตรนั้นมีคุณภาพจริง  ขณะที่ความรวดเร็วอาจจะกระทบถึงคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะในสิทธิบัตรยา"

 ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญจากคณะเภสัช จุฬาฯ ยังกล่าวอีกว่า  ทางคณะทำงานฯควรเปิดรับฟังความคิดเห็นในวงกว้างกว่านี้  และมีการศึกษาถึงผลดีผลเสียของทั้งสองระบบอย่างจริงจังก่อนที่จะแก้ไข

 ด้านนายเฉลิมชัย เจ้าหน้าที่รณรงค์  เครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ประเทศไทย กล่าวว่า ทางเครือข่ายฯ ไม่ทราบเรื่องที่มีการเปิดรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับร่าง พรบ.สิทธิบัตร ซึ่งขณะนี้  ในส่วนของเครือข่ายผู้ติดเชื้อฯ ได้ใช้ประโยชน์จากกระบวนการคัดค้านก่อนที่จะมีการออกสิทธิบัตรกับยาต้านไวรัสคอมบิด (combivir) ที่นักวิชาการชี้ว่า ไม่มีความใหม่ ไม่สามารถขอสิทธิบัตรได้

 "หากไม่สามารถคัดค้านได้ก่อนที่ยาจะได้สิทธิบัตร  ทั้งที่ไม่สมควรได้ ก็ไม่รู้ว่าเราจะต่อสู้ได้สักแค่ไหน  ย้อนกลับไปเมื่อปี 2542 กรณียาต้านไวรัสดีดีไอได้สิทธิบัตรทั้งที่ไม่สมควรได้  การขอให้เพิกถอนสิทธิบัตรโดยผ่านกระบวนการศาลใช้เวลาถึง 5 ปี  เพื่อนผู้ติดเชื้อที่จำเป็นต้องใช้ยาดังกล่าวต้องเสียชีวิตจำนวนมาก "

 ทั้งนี้การขอให้ไทยยกเลิกระบบการคัดค้านก่อนที่จะมีการออกสิทธิบัตร (Pre-Grant Opposition) เป็นหนึ่งในข้อเรียกร้องของสหรัฐฯ ที่ยื่นต่อไทยเมื่อการเจรจาเอฟทีเอ รอบ 6 ที่จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อต้นเดือนมกราคมที่ผ่านมา

 อย่างไรก็ตาม ในการพิจารณาประเด็นอื่นๆที่สำคัญ คณะทำงานร่างกฎหมายแก้ไขพระราชบัญญัติสิทธิบัตร ยืนยันที่จะไม่ให้มีการจดสิทธิบัตรพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ หรือสารสกัดจากพืชและสกัด ให้คงการจดได้เพียงกระบวนการ (process) และผลิตภัณฑ์ที่ได้จากกระบวนการ (Product by process) เท่านั้น   ส่วนในกรณีที่ไทยไปเป็นภาคีความร่วมมือระหว่างประเทศนั้น คณะทำงานฯได้ข้อสรุปว่าแม้จะมีการจดสิทธิบัตรนอกราชอาณาจักรและเลือกให้คุ้มครองในประเทศไทยนั้น  ผู้ขอสิทธิบัตรก็ต้องมายื่นขอสิทธิบัตรในไทยด้วย

ที่มา :ประชาไท วันที่ 31/05/2006