นายกมล อุปแก้ว ประธานเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทย ชี้แจงว่า การมากระทรวงพาณิชย์ครั้งนี้นอกจากติดตามความคืบหน้าของการให้สิทธิบัตรยาคอมบิดแล้ว ยังเรียกร้องให้กระทรวงพาณิชย์ตั้งคณะกรรมการชุดใหม่ในการพิจารณาให้สิทธิบัตรยา โดยให้มีผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญด้านเภสัชกรรมมากกว่าหนึ่งคน และควรให้สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) หรืออาจารย์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านเภสัชกรรมเข้าไปมีส่วนร่วม อีกทั้งขอให้ตรวจสอบความไม่โปร่งใสของคณะกรรมการชุดปัจจุบันที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับบริษัทยาที่เป็นผลประโยชน์ทับซ้อนกันอยู่ แต่เป้าหมายสูงสุดคือไม่ต้องการให้กระทรวงพาณิชย์ให้สิทธิบัตรยาคอมบิด เพราะยาเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับชีวิตคน หากตลาดยาถูกผูกขาด คนก็จะเข้าไม่ถึงยา

นายการุณ กิตติสถาพร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า กระทรวงพาณิชย์เป็นหน่วยงานทางราชการ ต้องยึดตามขั้นตอนที่มีอยู่ จึงไม่สามารถเปลี่ยนคณะกรรมการตามอำเภอใจได้ เนื่องจากคณะกรรมการซึ่งประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญในแต่ละสาขาวิชาชีพที่หลากหลายได้รับการแต่งตั้งจากความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี คณะกรรมการจึงไม่ได้แต่งตั้งให้พิจารณาการออกสิทธิบัตรเพียงเรื่องใดเรื่องหนึ่งเท่านั้นแต่จะดูแลในหลายๆเรื่องเรียกได้ว่าเป็นคณะกรรมการครอบจักรวาล

นายการุณ กล่าวต่ออีกว่า ในส่วนผลประโยชน์ทับซ้อนที่เครือข่ายผู้ติดเชื้อฯได้ร้องเรียนมานั้น ขณะนี้กำลังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของคณะกรรมการ แต่โดยปกติเราไม่สามารถเอาตัวคณะกรรมการออกได้ เพราะไม่ได้ทำผิดอะไร หากคณะกรรมการชุดนี้มีเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อนเข้ามาเกี่ยวข้องจริง เขาสามารถถอนตัวจากการพิจารณาการออกสิทธิบัตรเฉพาะเรื่องนี้ได้ ส่วนการเพิ่มสัดส่วนของคณะกรรมการต้องกลับไปดูในแง่ของกฎหมายว่าสามารถทำได้หรือไม่ หากทำไม่ได้ กรมทรัพย์สินทางปัญญาสามารถเชิญคนนอกที่มีความรู้มาให้ข้อมูลเพิ่มเติม

“แน่นอนว่าการจดสิทธิบัตรมีขั้นตอนที่กำหนดโดยกฎหมาย โดยหน้าที่ตนแล้วไม่สามารถลัดขั้นตอนได้ แต่การพิจารณาในแต่ละเรื่อง ตนก็มีสิทธิ มีวิจารณญาณในหลายๆส่วนที่เราสามารถตีความได้ว่าอันนี้ดำอันนี้ขาว เราจะช่วยกันตรงนี้ อย่างไรก็ดี กระทรวงพาณิชย์จะยึดเอาผลประโยชน์ของประชาชนเป็นหลัก” นายการุณ กล่าว

อธิบดีกรมทรัพย์สินแจงสิทธิบัตรยาคอมบิดยังอยู่ขั้นต้น

นายคณิสสร นาวานุเคราะห์ อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวว่า กระบวนการให้สิทธิบัตรยามี 2 ขั้นตอน คือ การตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้น เป็นหน้าที่ของคณะกรรมการและอนุคณะกรรมการพิจารณาเนื้อหา ในขั้นนี้เปิดโอกาสให้มีการคัดค้านและอุทธรณ์  ซึ่งการขอสิทธิบัตรยาคอมบิดยังอยู่ในขั้นนี้ เมื่อคณะกรรมการมีการพิจารณาแล้วไม่ว่าผลจะเป็นอย่างไร ก็ต้องส่งเรื่องมายังกรมทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อเป็นไปตามขั้นตอนที่ 2 คือการตรวจสอบความใหม่ของยา ซึ่งกรมทรัพย์สินฯจะพิจารณาตามข้อมูลที่ได้เพิ่มเติม (ไม่ใช่ข้อมูลเก่าของคณะกรรมการ) แม้คณะกรรมการจะตัดสินให้สิทธิบัตรแล้ว เครือข่ายฯสามารถฟ้องร้องไปยังศาลของกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้อีก ดังนั้น กรมทรัพ์สินทางปัญญาจึงเปิดโอกาสให้ผู้เสียผลประโยชน์คัดค้านได้หากเห็นว่าผลการตัดสินไม่เป็นที่พอใจ

นายบริพัตร ดอนมอญ ประธานเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ภาคตะวันออก แสดงความเห็นว่า หากกรมทรัพย์สินทางปัญญาให้สิทธิบัตรยาคอมบิด เป็นการฆ่าผู้ติดเชื้อทั่วประเทศ ทำให้ผู้ติดเชื้อเข้าถึงยายากขึ้น ดังนั้นการให้สิทธิบัตรยาต้องรอบคอบ และกระทรวงพาณิชย์ต้องอยู่ข้างประชาชน เพราะหากมีการออกสิทธิบัตรยาง่ายๆจะทำให้บริษัทยารายอื่นเข้ามาขอจดสิทธิบัตรในประเทศไทย ท้ายที่สุดประชาชนก็ต้องใช้ยาแพง

อนึ่ง บริษัทแกล๊กโซ สมิธไคล์น (GSK) ซึ่งเป็นเจ้าของสิทธิบัตรยา ซีโดวูดีน (AZT) + ลามิวูดีน (3TC) แบบรวมเม็ดในต่างประเทศ มีชื่อทางการค้าว่า “คอมบิด” ซึ่งเป็นยาต้านไวรัสเอชไอวี  (แต่ถ้าเป็นชื่อที่องค์การเภสัชกรรมใช้คือ “ซิลาเวียร์”) ขอจดสิทธิบัตรยาดังกล่าวในเมืองไทยเมื่อปี 2540 มูลนิธิสาธารณสุขกับการพัฒนา (มสพ.) จึงยื่นคัดค้านการจดสิทธิบัตร ด้วยเหตุผล ยานี้ไม่ใช่ยาใหม่  มีการใช้อย่างแพร่หลายแล้ว ทั้งในประเทศและต่างประเทศ และการนำยาสองชนิดมารวมกัน เป็นเพียงการคิดค้นและผลิตขั้นพื้นฐานในวงการเภสัชกรรม  ประกอบกับในประเทศไทย ยาคอมบิดที่มีสิทธิบัตรของ GSK  ขายในราคา 8,346 บาท/เดือน ยาตัวเดียวกันที่องค์การเภสัชฯผลิต ขายในราคา 1,500 บาท/เดือน